پارادایم چیست و چگونه بر اخلاقیات شخصیت تأثیر می گذارد؟

پارادایم چیست و چگونه بر اخلاقیات شخصیت تأثیر می گذارد؟


 

مثال هایی که در مورد پارادایم وجود دارند به احتمال زیاد برای شما تازگی نخواهند داشت اما برای درک دقیق مطلب ناچار از تکرار آنها هستیم.

·       بی شک تصویر زیر در وب سایت ها و شبکه های اجتماعی فراوان به چشمتان خورده

  

m1.jpg


هر دو نفرِ شکل فوق از زاویه دید خود به مسئله می نگرند، هر یک گمان میکنند حقیقت را می گویند و دیگری در اشتباه است، اما تا زمانی که زاویه دیدشان را تغییر ندهند و به عبارتی به خود جرات ندهند که به داشته ها و تجربیات خود شک کنند (دُگماتیسم یا جزم باور) نخواهند توانست مسائل را با دید کلی تری ببینند.

·       احتمالا داستان میمون ها هم برایتان تازگی نداشته باشد


monki7.jpg


monki6.jpg


monki5.jpg


monki4.jpg


monki3.jpg


monki2.jpg


monki1.jpg

 

 و یا حتما مثنوی «فیل در تاریکی» مولانا را هم شنیده اید:

پیل اندر خانۀ تاریک بود

عرضه را آورده بودندش هنود

دیدنش با چشم چون ممکن نبود

اندر آن تاریکیش کف می‌بسود

آن یکی را کف به خرطوم اوفتاد

گفت همچون ناودانست این نهاد

آن یکی را دست بر گوشش رسید

آن برو چون بادبیزن شد پدید

همچنین هر یک به جزوی که رسید

فهم آن می‌کرد هر جا می‌شنید

در کف هر کس اگر شمعی بدی

اختلاف از گفتشان بیرون شدی


فیل مولانا.jpg


داستان از این قرار است که فیلی در خانه ای تاریک نگاه داشته اند و مردم که تا به حال فیل ندیده اند در تاریکیِ خانه، دست بر او می کشند و هر کس به تصور خود تصویری از فیل در ذهن می سازد.

مثلا آنکس که دست به خرطوم می کشد فیل را به شکل ناودان می بیند. نفر بعدی دست بر گوش فیل در تاریکی می کشد و او را چون بادبزن مجسم می کند. دیگری چون دست بر پای فیل می ساید، او را چون ستونی محکم می بیند. تماشاچی دیگر دست بر کمر فیل می کشد و چون تاریک است می گوید فیل مانند تخت است.

حال آنکه همه راه را به بیراهه می روند و اگر شمعی در آنجا می درخشید و نورِ راهنمایی بود، شکل حقیقی فیل نمایان می شد و اختلاف نظرِ همه برطرف می شد و هیچکس ره افسانه نمی زد.

سه مثال فوق تصویر نسبتا کاملی از پارادایم ارائه می دهند.


«پارادایم» یا «برداشت» در واقع نگرش ماست به زندگی، یا تلقین ما از زندگی. اگر بخواهیم مثالی عینی بزنیم، پارادایم، نقشه ای از واقعیت است نه دقیقا خود واقعیت. همانطور که نقشۀ یک منطقه، خود منطقه نیست بلکه فقط نمایانگر جنبه های معینی از منطقه است.


تصور کنید می خواهید در مرکز شهر شیراز به نقطه معینی بروید، نقشه راه کمکتان می کند تا به مقصد برسید. اما اگر نقشۀ اشتباه در دست داشته باشید، مثلا بر اثر اشتباه چاپی روی نقشه تبریز، نوشته شده باشد شیراز، در این صورت هر اندازه هم در راه رسیدن به مقصدتان بکوشید، تلاشتان به جایی نخواهد رسید، شاید در مورد رفتارتان بیشتر دقت کنید، ساعیانه تر بکوشید، در نهایت پشتکار پیش بروید، بر شتاب خود بیفزایید. اما تلاش های شما فقط باعث خواهد شد با شتاب بیشتری به جای نادرست برسید!!!

شاید در مورد گرایش خود دقت بیشتری بکنید، مثلا به مثبت اندیشی بپردازید و مدام سعی کنید به خود تلقین کنید که اگر مثبت بیندیشید و بد بین نباشید قطعا تمام کائنات به کمک شما خواهند شتافت، اما نکته اینجاست که هنوز هم گم شده اید. مشکل اصلی به رفتار یا گرایش شما بستگی ندارد، به نقشه نادرستی مربوط است که در دست دارید.

این امر توجه ما را به یکی از نواقص اخلاقیات شخصیت جلب می کند. کوشش برای تغییر دادن گرایش های بیرونی اگر نتوانیم برداشت های اصلی را که منشاء بروز رفتارهای ماست تغییر دهیم در دراز مدت موثر واقع نمی شود.

اما چرا نقشه ای که در دست داریم ممکن است درست نباشد یا چرا ممکن است دو نفر از رویدادی واحد تعاریف متفاوتی ارائه دهند؟

همه ما میل داریم فکر کنیم امور را همان گونه که هستند می بینیم و موجودات واقع بینی هستیم. اما در واقع اینطور نیست، ما جهان را نه آن گونه که هست، بلکه آن گونه که خود هستیم یا آن گونه که شرطی شده ایم می بینیم. به همین دلیل دو نفر، یک اتفاق واحد را عموما یک جور توصیف نمی کنند و عملا «نگرش ها» و «دیدگاه های» خود را توصیف می کنند،  چون اساسا مسئله را متفاوت می بینند، هریک با عینک تجربه منحصر به فرد خودش!

نه اینکه واقعیات وجود نداشته باشند، بلکه تفسیر هر شخص از واقعیات تحت تاثیر تجربه های پیشین اوست، بنا براین هرچه از برداشت های اصلی و فرضیات خود  و میزان تاثیر تجربه مان- آگاه تر باشیم، بیشتر به خود جرات می دهیم به برداشت های خود شک کنیم، آن ها را مجددا با واقعیت ها بسنجیم و به دیگران گوش فرا دهیم یا نسبت به دیدگاه ها و نگرش های سایرین گشوده باشیم.

 

 مطالب مرتبط:

1-شرطی شدن چگونه اتفاق می افتد؟

2- چهارگام شایستگی- نردبان یادگیری

3- پارادایم چیست و چگونه بر اخلاقیت شخصیت تأثیر می گذارد؟

4- مثلث «اخلاقیات مَنِش» «اخلاقیات شخصیت» و «کتاب های موفقیت»

نظرات

    هیچ نظری ثبت نشده است
کاربر گرامی لطفا جهت درج دیدگاه وارد حساب کاربری خود بشوید